حمام ملا هادی اردبیل جاذبه توریستی اردبیل

حمام ملا هادی اردبیل جاذبه توریستی اردبیل

یکی دیگر از بناهای تاریخی شهر اردبیل حمام قدیمی ملاهادی میباشد که بعنوان یک آثار نیز ملی ثبت شده است.(در تاریخ 25 مهر 1383 و با شماره ثبت 11194 به فهرست آثار ملی کشور اضافه شد) این بنا در میدان عالی قاپو و محله ملا هادی قرار دارد. حمام ملاهادی مانند حمام های قدیمی شهر اردبیل متعلق به دوران قاجاریه است. این حمام دارای دو بخش زنانه و مردانه جدا ازهم که بواسطه یک فضای ارتباطی به همدیگر راه پیدا میکنند. در هر کدام  دوشهای انفرادی نیمه ساخته قرار داده شده که هنوز به بهره برداری نرسیده اند.

توجه ویژه مردم اردبیل به ساخت حمام

آنچه از روایت های تاریخی نتیجه شده این است که بنای حمام های ساخته شده در شهر اردبیل از لحاظ معماری و نقاشی بسیار منحصر به فرد بوده طوریکه برخی از آنها اکنون به یک موزه پربازدید برای گرشکران ومردم تبدیل شده است. شاید تنها شهری در سرزمین ایران که مردم آن به علت اهمیت بالای که برای پاکیزگی قائل بودند، یک روز هفته را بنام حمام نامگذاری کرده بودند تا در این روز همه افراد خانواده با رفتن به حمام های عمومی در قدیم به نظافت و پاکیزگی بدن رسیدگی کنند.

این پاکیزکی مردم شهر و ویژگی های خاصی که در ساخت حمامها بکار گرفته شده بود سبب شده تا  توجه مورخان بسیاری را به خود جلب کند تا جاییکه یکی از تاریخ شناسان مهم کشور (مقدسی) در یکی از کتابهای خود با عنوان احسن التقاسیم به این پاکیزکی و معماری حمامهای شهر اردبیل اشاره کرده است.

ارتباط قسمت مردانه و زنانه حمام ملاهادی:

با ورود به بخش مردانه ابتدا چشمتان به یک هشتی ورودی میخورد که با فاصله 30 متر پایین تر از سطح خیابان است.  بعد از آن یک فضایی با شکل و شمایل هندسی و بیشتر شبیه یک هشت ضلعی نامنظم به چشم میخورد که به سربینه معروف است و برای تعویض و پوشیدن لباس سکوهایی در آن ساخته شده است. محل سربینه توسط یک راهرو پیچ در پیچ بنام میاندر به قسمت گرمخانه متصل میشود. در بخش دیگر نیز یک گوشه از فضا را تشکیل میدهد سرویس بهداشتی قرار گرفته است.

آنچه در معماری گرمخانه بیشتر به چشم میخورد فضای 8 ضلعی است که با پوشش گنبدی بصورت عرقچین، ورگیر حمام ملاهادیحماممام ملاهادی در زمستان ر سقفی و همچنین چهارنورگیر در بخش بدنه گنبد به چشم میخورد که تمام با کاربندی و نقاشی های زیبا تزئین شده اند. در قسمت پایانی گرمخانه تنها یک آتشدان وجود دارد که مسیرش مسدود میباشد و در انتها گوشه سمت چپ یک فضای کوچک به شکل مربع دیده میشود که آنهم مسدود است.

در طرف دیگر 2 حوض کوچک و بزرگ که یکی آب گرم و دیگری آب سرد  دارد جای گرفته اند و بعد از آنها دوباره دوشهای انفرادی بخش زنانه را میتوان دید. پایین بنای حمام با ملات شفته آهک و بدنه آن بصورت آجری با ملات آهکی ساخته شده و سقف حمام  با یک پوشش گنبدی پوشیده شده است.

 



دیدنی های سرعین و اردبیل

حمام تاریخی اوچدکان اردبیل

آبشارهای شوله لر دره سی



معماری ساخت پی حمام ملا هادی

پی سازی در سازه یک حمام، اهمیت بالایی دارد در این بخش با نفوذ آب امکان نشست های موضعی وجود دارد به همین دلیل استفاده از آهک بیشتر در پی سازی معمول بوده است. ملات شفته آهک هم با خاک وهم با ماسه ساخته شده است. ملات ماسه آهک هنگامیکه دائماً نم زده شود مقاومت بالایی پیدا میکند. استفاده از این ملات به صورت یکپارچه در کف حمام ها و سنگهای بزرگ شکسته در پی سازی به همراه آهک قدرت و استحکام کف حمام را بالا میبرد از طرفی رطوبت حمام نیز باعث استحکام بیشتر آن می گردید.

 

پوشش کلی بناحمام ملاهادی

پوششها در این بنا تنوع بالایی دارند و در بعضی از قسمتها سیستمهای طاق و تویزه بکار گرفته شده است، پوشش بام بیشتر کلنبو میباشد.

تزئینات و نقاشی حمام ملا هادی اردبیل

دیوارها وستونهای حمام ملاهادی

از عوامل مهم برای جلوگیری از رانش در حمامها استفاده از ملات گل و آهک در آجر چینی است. در بخشهایی که آب و رطوبت بیشتری جریان داشته اند از آجر جوش و یا سنگ استفاده میشده در حمامهایی که زیرزمینی ساخته می شدند، رانش حاصل از تاق ها با خاک اطراف خنثی میشد و فقط سردر ورودی روی زمین همراه با تزئیناتی قرار میگرفت. از همین جهت جداره حمام ها با دیوار بسیار ساده ای جدا از سازه و معماری حمام برای جدا نمودن حریم بام حمام از معابر ساخته میشده است.  به همین جهت میبینم که جرز های حمام ملا هادی از آجر ساخته شده و بیشتر آنها، جرز های باربر هستند.

 

حمام ملاهادی در زمستان

آیا حمام ملاهادی هنوز هم فعال است؟

بخش زنانه حمام تا مدتها  تعطیل بود و بخش مردانه آن نیز تا نیمه سال ۱۳۸۳ مدر حار کار و فعالیت بود اما  این بخش هم اکنون تعطیل شده است.

مرمت های نیمه کاره حمام

فضاهایی مابین دو بخش زنانه و مردانه دیده میشود که توسط صاحب قبلی حمام مرمت و باسازی شده اما نیمه کاره رها شده است، ضلع جنوبی حمام که به طرف کوچه ملاهادی راه پیدا میکند تماماً متشکل از مغازه هایی است که بصورت سرقفلی در اختیار بازاریان قرار گرفته شده.



🚩 رزرو هتل در سرعین اردبیل



بغیر از حمام ملاهادی شهر اردبیل بناها و حمام تاریخی بسیاری در این شهر وجود دارد که درباره آنها بصورت مختصر برایتان توضیح میدهیم.

 

حمام “کهنه” و “عبش آباد”از دوران قبل از اسلام
اولین حمامی که  بیشترین قدمت تاریخی را دارد و از میراثهای ارزشمند منطقه بشمار میرود. حمام کهنه  طبق اسناد تاریخی در منطقه تاریخی و باستانی اردبیل یعنی راسته پیر عبد الملک بازار و در مسیر خیابان آیت الله کاشانی کنونی ساخته شده بود که به دلیل احداث خیابان مذکور درسال 1335 از بین برده شد.

حمام حاج شیخ اردبیل
این حمام در اول کوچه شهیدگاه از طرف میدان عالی قاپو ساخته شده و به پایان دوره صفویه مربوط میشود. ورودی بنا از گنبد و هشت طاق نمای سکودار ساخته شده و غرفه های اطراف هم با طاقهای جناغی طراحی شده اند. رختکن حمام چهار رواقی است و همین اندازه ستونهای هشت ضلع دارد.

حمام صفویه اردبیل
حمام صفویه در خیابان نایبی سابق اردبیل واقع شده و ستون هایی مربع در رختکن و گنبد ضربی معمولی دارد. دیوارها و سقف حمام  کاملا سفید کاری شده اند.

 

حمام ابراهیم آباد اربیل
حمام ابراهیم آباد مربوط به دوره قاجار نزدیک به مسجد و پل ابراهیم آباد در خیابان آیت الله مدرس میباشد و یک بخش ورودی هشتی دارد که بعنوان فیلتری ما بین سربینه و فضای بیرونی است و با گذر زمان با کف کوچه  همسطح شده که برای تعویض و نگهداری لباس و کفش مورد استفاده قرار میگرفته است.

حمام پیراردبیل
این بنا در کوچه معصوم شاه از محله سرچشمه در مرکز شهر اردبیل بود و به نام پیری که مزارش در گوشه ای از بنای حمام قرار دارد معروف شده است. این حمام از آثار دوره قاجار است که در سال 1366 توسط شهرداری کاملا ویران شد.

 

ارائه مطلب: هتل پدرام سرعین
0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *