کلیسا مریم مقدس

کلیسای مریم مقدس اردبیل

در سفرها یکی از مواردی که باعث تحول فکری در انسانها می­شود، دیدن بناهای تاریخی است، مخصوصاً اگر این بنا تاریخی باشد و همچنین کلیسای مریم مقدس اردبیل باشد.

ارتباط اردبیل با مسیحیان به زمان­های بسیار قدیم بر­میگردد. شاه عباس صفوی پارچه ­های ابریشم را از طریق بازرگانان ارمنی به سایر کشور­ها صادر میکرد، بنابراین بازرگانان ارمنی این ابریشم‌ها را از انبار سلطنتی تحویل می‌گرفتند و آن­ها را در کشور­های اروپایی می­فروختند و کالاهایی را از آن کشور با پول به دست آمده از خرید ابریشم میخریدند و با خود به ایران می‌آوردند.

 اوضاع ارامنه‌­ی ایران بسیار خوب بود تا زمانی که مرگ شاه عباس فرا رسید. به این ترتیب به تدریج ارامنه­‌ی ایران از آزادی­ هایی که داشتند محروم شدند و حوزه­‌ی شغلی آن ها نیز بسیار محدود شد، لذا کسب درآمد آن ها نیز بسیار کم گردید.



بناهای تاریخی و سبک معماری اردبیل



کلیسا مریم مقدس

بعد از روی کار آمدن محمد‌خان‌قاجار دوباره آزادی­هایی به ارامنه­‌ی ایران داده شد. برخی از ارامنه به سپاه مخصوص آقا محمد‌خان‌قاجار پیوستند. یکی از معروفترین حامیان ارمنیان عباس میرزا نام داشت که وی نایب السلطنه بود، با وجود عباس میرزا بسیاری از سد­­هایی که جلو راه پیشرفت مسیحیان را گرفته بود شکسته شد.

به دلیل وجود داشتن اردبیل در راه تجارت ابریشم این شهر از گذشته شامل رفت و آمد بازرگانان متفاوت و گرانی با ادیان مختلف بوده است.

مهاجرت ارمنی ها به اردبیل

در قرن بیستم تعدادی از ارامنه­‌ی تبریز به اردبیل مهاجرت کردند و در آنجا ساکن شدند. این دسته از ارامنه نسبت به سایر ارامنه­‌ی ایران دارای رفاه و اموال بیشتری بودند همچنین در میان مسلمانان اردبیل نیز جایگاه خوبی داشتند.

 بیشتر ارامنه در مورد آموزش، تعلیم و تربیت دارای نظرات خاصی بودند و مدارس خود را با شیوه­ های قدیمی اداره میکردند و برای تحصیل ارزش خاصی قائل می­شدند، با این حال درحفظ کلیساهای خود بسیار اهتمام می­ورزیدند.



خانه مناف زاده اردبیل



کلیسا مریم مقدس

 دو کلیسای معروف ارامنه، کلیسای مریم مقدس و کلیسای موجومبار

ارامنه‌ی ایران جزء بزرگترین گروه مسیحیان ایران با جمعیتی حدود 80 تا 120 هزار نفر هستند. بیشتر مناطق آذربایجان جز محل سکونت ارامنه بوده است. جالب است بدانید که در آنجا صد‌و‌هشتاد‌و‌هشت کلیسای بزرگ و کلیسای کوچک یا دیر وجود دارد. دو کلیسای معروف آن کلیسای مریم مقدس و کلیسای موجومبار می­باشند. بیشترین فعالیت های شغلی ارمنیان در ایران:

1.تپانچه سازی

2.ساخت شمشیر

3.پوست بافی

4.خیاطی

5.جواهرسازی

6.عکاسی

7.پزشکی



حمام تاریخی اوچدکان اردبیل



تاریخچه­‌ی کلیسای مریم مقدس اردبیل

با وارد شدن ارامنه در قرن نوزدهم به اردبیل و سکونت در این شهر محافل دینی زیادی هم به طبع در این شهر بر پا می شد. کلیساهای محلی زیادی در شهر جسته و گریخته ساخته می شدند، اما نیاز به یک فضای معین برای اعمال دینی موجب شد تا کلیسای مریم مقدس در این شهر ساخته شود.

این کلیسا در سال هزار و دویست و پنجاه و پنج ساخته شد. متولیان ساخت کلیسا مریم مقدس خانواده­‌ی گالوست میرزایان و اهتمام خاچاطور شهبازیان  بودند. معمار چیره دست کلیسا خاچاطور شهبازیان نام داشت، که با دقت تمام بنایی تحسین برانگیز را برای آیندگان به جای گذاشت. وجود جاده­‌ی­ ابریشم و مراوداتی که از این جاده انجام می شد، باعث شد تا رابطه­‌ی زیادی بین مسیحیان و ایران ایجاد شود، در انتها این رفت و آمد­ها موجب به ساخت و سازهایی در ایران نیز می شد.

این بنا تا سال هزار و سیصد و بیست و سه فعال بود و مراسم‌های مذهبی در آن برگزار می شد. آخرین مراسمی که در کلیسا مریم مقدس به انجام رسید، توسط کشیش وارطان ژاماگورسیان بود. پس از آن سال به دلیل مهاجرت اقوام ارمنی از اردبیل به تبریز مراسم‌های مذهبی در تبریز انجام می‌شد و این کلیسا به تعطیلی انجامید.

کلیسا مریم مقدس

بازدید از کلیسای مریم مقدس اردبیل

بسیاری از علاقمندان به بناهای تاریخی با سفر به اردبیل می توانند چندین جاذبه تاریخی را فاصله­‌ی کمی از یکدیگر مشاهده کنند. شهر اردبیل با داشتن مساجد، کلیسا و خانه‌های قدیمی یکی از شهرهای پر قدمت ایران محسوب می شوند. بنای کلیسای مریم مقدس در ابتدا دارای متعلقاتی مانند حمام و مدرسه نیز بود که به کلی تخریب شده است و از تمام بنای تاریخی آن فقط ساختمان کلیسا باقی مانده است. در سال هزار و سیصد و هفتاد و نه شورای ارامنه آذربایجان این بنا را در اختیار میراث فرهنگی استان قرار داد تا آن را مرمت و به عنوان مرکزی فرهنگی مورد استفاده قرار دهند. بعد از بازسازی کلیسا مریم مقدس از این مکان به عنوان زورخانه استفاده می شود.

معماری کلیسای مریم مقدس اردبیل

سال نصب و ساخت در کلیسا مریم مقدس اردبیل به تاریخ هزار و دویست و پنجاه و پنج است که بر روی آن درج شده میباشد. بر روی در زیبای کلیسا اشکالی هندسی و خطوطی ارمنی وجود دارد که به عنوان یادبود پدر خانواده­‌ی میرزایان طراحی شده است. پلان داخلی بنای کلیسا به شکل مستطیل است که در فضایی مربع شکل با چهار درگاه بلند وکشیده دیده می شود. از دیدنی های معماری این بنا وجود طاق جناغی شکل است که بر روی ظریف کاری های آن گنبد آجری به صورت چتر قرار دارد.

این کلیسا دارای یک طاق به شکل جناقی می باشد که روی گنبد آجری به شکل چتر قرار گرفته است. در بدنه و در پایین گنبد پنجره هایی ساخته شده است که نور داخل کلیسا را تأمین میکند. در محوطه‌ی این کلیسا هم گورهایی وجود دارند که روی تمامی آن‌ها صلیبی قرار گرفته است.

متعلقات این کلیسا که شامل حمام و مدرسه می باشد به طور کامل از بین رفته است و بنای خود کلیسا نیز در حال ویرانی است. این بنا در تاریخ 1370 از شورای ارامنه­‌ی آذربایجان به مدیریت میراث فرهنگی اردبیل قرار گرفت تا با تغییراتی در آن بتوانند از این کلیسای قدیمی به عنوان یک فضای فرهنگی و هنر استفاده کنند.

در درب ورودی این کلیسا با خط ارمنی جمله­‌ی زیر نوشته شده است:

این درب خانه­‌ی حقیقی خداست که به رسم یادبود از طرف اگالوس ملیک یانس به کلیسای مریم مقدس هدیه داده میشود.

بازدید از بناهای تاریخی، مخصوصا مذهبی و تاریخی حس عجیبی دارد. اعتقادات، ارزشها، زیباییها و اصالت در این بناها گردهم ­آمده­ اند.

جالب است بدانید در حال حاضر حتی یک خانواده ارمنی در اردبیل مقیم نیست.

اگر شما هم دوست دارید بیشتر و از نزدیک با این بنای تاریخی آشنا شوید، کافی است: اردبیل، اونچی میدانی، کوچه‌ ارمنستان گازران را در ذهن به خاطر بسپارید.

0 پاسخ

پاسخ دهید

می خواهید به بحث بپیوندید؟
برای مشارکت راحت باشید!

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *